INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY INTERNETOWY POLSKI SŁOWNIK BIOGRAFICZNY
iPSB
  wyszukiwanie zaawansowane
 
  wyszukiwanie proste
 
Biogram Postaci z tego okresu
 Jan Klemens Minasowicz      Jan Klemens Minasowicz, wizerunek na podstawie grafiki z XIX w.

Jan Klemens Minasowicz  

 
 
1797-11-24 - 1854-12-03
 
Biogram został opublikowany w 1976 r. w XXI tomie Polskiego Słownika Biograficznego.
 
 
 
Spis treści:
 
 
 
 
 

Minasowicz Jan Klemens (1797–1854), malarz i grafik, pisarz. Ur. 24 XI w Warszawie w zamożnej rodzinie ormiańskiego pochodzenia; był synem kupca Augustyna i Agnieszki z Dulskich, bratem Józefa Dionizego (zob.). M. uczył się u Pijarów na Żoliborzu, następnie studiował malarstwo na Uniw. Warsz. (notowany od r. 1819, w r. 1828 jako «były uczeń»). Lata 1829–33 spędził w Paryżu, w r. 1833 był we Florencji, w r. 1834 w Neapolu, następnie do wiosny 1835 w Rzymie. Za granicą kontynuował naukę i pracował samodzielnie, m. in. wykonując na zamówienie portrety. Pisał się «członkiem Tow. Przyjaciół Sztuk Pięknych w Paryżu». Zaliczał siebie do «dobrze myślących, prawych i przywiązanych do swego Monarchy Polaków», a listopadowych powstańców nazwał «garstką niespokojnych Judaszów». Po powrocie osiadł w Warszawie i swego rodzinnego miasta już nie opuszczał. Dn. 1 VI 1835 ogłosił w prasie, że wrócił z Rzymu, następnie poinformował, że «zebrawszy niemałą ilość rzadkich w swoim zawodzie wiadomości, otworzył pracownię swoją dla publiczności, w celu rozszerzenia dobrego gustu i korzystania z uwag znawców». Podawał, że przyjmuje zamówienia na portrety (nawet pośmiertne) i kompozycje, wykonywał i gromadził kopie obrazów muzealnych, udzielał lekcji rysunków. Ze zmiennym sukcesem, ale wytrwale, uczestniczył (jedyny obok A. Kokulara) we wszystkich wielkich wystawach warszawskich w l. 1819–45; apelował więc do władz, by mu ustabilizowały sytuację, tym bardziej że naukę i podróże odbył na koszt ojca, nie obciążając tym kasy państwa. Wielokrotnie ponawiane próby uzyskania posady nauczyciela rysunku dały skutek niewielki: przelotne (w r. 1845?) zatrudnienie w szkole obwodowej na Muranowie. Więcej sukcesu miał widocznie w swych lekcjach udzielanych prywatnie, skoro Cyprian Norwid napisał o sobie: «Rudymentów sztuki uczył się on od niepospolitego polskiego artysty, a którego uważano w stolicy ojczyzny za półobłąkanego; był to arcyszeroki umysł i niemały talent, a nazwisko jego: Minasowicz».

M. malował przede wszystkim portrety: od r. 1823 do r. 1848 wykonał ich 48, m. in. własny, brata i rodziców, a także Mikołaja I w całej postaci. Ich wykaz i przerysy w szkicowniku M-a znajdującym się w zbiorach Muz. Narodowego w Warszawie (tamże olejny portret ojca z r. 1827, brata Józefa Dionizego i kilka rysunków, m.in. z r. 1812). W Bibliotece Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Wrocławiu (zbiory Pawlikowskich) znajduje się portret rysunkowy Kajetana Kamieńskiego. Ponadto namalował M. sporo obrazów religijnych (częściowo kopii), np. Matkę Boską Szkaplerzną dla kościoła w Krzemienicy i Św. Franciszka dla klasztoru Bernardynów w Warszawie, wreszcie – kilka interesujących widoków wnętrz: swej pracowni paryskiej oraz kościołów Św. Jana w Warszawie, rzymskich Św. Agnieszki (do 1939 własność L. Bryndza-Nackiego w W.) i Św. Klemensa. Próbował także sił w grafice; znamy jego miedziorytowy exlibris dla Franciszka Trzcińskiego i litografowany w r. 1823 wizerunek tancerki Karoliny Bizos. M. nie stronił też od pióra: w r. 1852 wydał przekład „Śpiewów duchownych i innych poezji religijnych”, w rękopisie pozostawił obszerny tom Pism oryginalnych wierszem, zaczętych w Paryżu w początku 1833 r. Pisał także („Gaz. Pol.” 1827 nr 207) o warszawskich wystawach obrazów. W pamięci współczesnych pozostały jednak przede wszystkim dziwactwa i śmiesznostki M-a. Skąpy abnegat, a równocześnie tajemniczy hojny dobrodziej ubogich, pobożny aż do bigoterii i mistycyzmu, zbieracz-szpargalista, wykpiwany za swe występy recytatorsko-muzyczne, M. był niewątpliwie człowiekiem odbiegającym psychicznie od normy. Nie rozstawał się nigdy z odciętą i zabalsamowaną głową swej młodzieńczej miłości. Był jednak również wielostronnie uzdolniony, o znacznej kulturze i ciekawej umysłowości. Zmarł w Warszawie 3 XII 1854; pochowany został na Powązkach.

 

Autoportret (rys. ołówkiem, w Muz. Narod. w W., reprod. w: Gomulicki J. W., Romans, jak niżej); – Estreicher; Krótkie wzmianki o nieżyjących malarzach polskich na wystawie retrospektywnej…, W. 1898; Rastawiecki, Słownik malarzów; Swieykowski, Pamiętnik Tow. Przyj. Sztuk Pięknych; Thieme–Becker, Lexikon der Künstler; Antoniewicz Bołoz J., Katalog ilustrowany Wystawy Sztuki Polskiej od roku 1764–1886, Lw. 1894; Grońska–Ochońska, Zbiory Pawlikowskich. Katalog; [Husarski W.], Sto pięćdziesiąt lat malarstwa polskiego w szkicach. Katalog, W. 1918; Lewak–Więckowska, Zbiory B. Rap. Katalog, I; Sienkiewicz J., Realistyczny rysunek polski XIX w. Katalog wystawy, P. 1954; Spis rycin… w zbiorze Emeryka Hutten-Czapskiego, Kr. 1901 (jako Minasiewicz); Sztuka warszawska od średniowiecza do połowy XX w. Katalog wystawy jubileuszowej. (Muz. Narod. w W.), W. 1962; – Gomulicki J. W., Nauczyciel Norwida J. K. Minasowicz, „Myśl Narod.” 1935 nr 17 s. 261–3; tenże, Romans z uciętą głową, „Stolica” 1960 nr 44 s. 14–15; Kozakiewicz S., Warszawskie wystawy sztuk pięknych w latach 1819–1845, Wr. 1952; Pudełek J., Warszawski balet romantyczny 1802–1866, Kr. 1968 ilustr. 8 (reprod. wizerunku tancerki K. Bizos); Ryszkiewicz A., Początki handlu obrazami w środowisku warszawskim, Wr. 1953; tenże, Pol’skij knižnyj znak (ekslibris) do 1900 g., w: Kniga i grafika, Moskva 1972 s. 275, 277; Sienkiewicz J., Malarstwo warszawskie I poł. XIX w. Pamiętnik wystawy, W. 1936; Wójcicki, Cmentarz Powązkowski; – Faleński F. M., Wspomnienia z mojego życia, „Arch. Liter.” T. 8: 1934 s. 41; Moszoro E., Życie artystyczne w świetle prasy warszawskiej pierwszej połowy XIX wieku, Wr. 1962; Norwid C., Pisma wszystkie, W. 1973 VI, VII; – „Kur. Warsz.” 1854 nr 320, 332, 1863 nr 267; „Rozmaitości” (Lw.) 1836 nr 24 s. 193; – B. PAN w Kr.: rkp. 616 (Pisma oryginalne wierszem…); IS PAN: rkp. 1239.

Andrzej Ryszkiewicz

 

 
 

Chmura tagów

 
Za treści publikowane na forum Wydawca serwisu nie ponosi odpowiedzialności i są one wyłącznie opiniami osób, które je zamieszczają. Wydawca udostępnia przystępny mechanizm zgłaszania nadużyć i w przypadku takiego zgłoszenia Wydawca będzie reagował niezwłocznie. Aby zgłosić post naruszający prawo lub standardy współżycia społecznego wystarczy kliknąć ikonę flagi, która znajduje się po prawej stronie każdego wpisu.
 
     
Mecenas
 
Uzywamy plików cookies, aby ułatwić Ci korzystanie z naszego serwisu oraz do celów statystycznych. Jeśli nie blokujesz tych plików, to zgadzasz się na ich użycie oraz zapisanie w pamięci urządzenia. Pamiętaj, że możesz samodzielnie zarządzać cookies, zmieniając ustawienia przeglądarki.
Informację o realizacji Rozporządzenia o Ochronie Danych Osobowych (RODO) przez FINA znajdziesz tutaj.